Sigmund Freud (1856 – 1939)

De Oostenrijkse psychiater Sigmund Freud werd geboren in 1856. Hij groeide op in een traditioneel gezin, en studeerde geneeskunde in Wenen. Freud deed in zijn vroegere jaren veel onderzoek op het gebied van de neurologie. Freud kreeg veel kritiek op zijn werk, niet alleen doordat veel mensen zijn theorieën niet aantoonbaar vonden, maar ook door de grote nadruk op seksualiteit. Dat was in die tijd een enorm taboe. Toch bleek hij ook erkenning te krijgen, en zijn theorieën hadden zo niet alleen grote invloed op de geesteswetenschappen, maar ook op de literatuur. Dit is tot op de dag van vandaag nog duidelijk merkbaar.In 1938 verhuisde Freud naar Londen, waar hij tot zijn dood in 1939 zijn ideeën verder aanpaste en uitwerkte.

Het belangrijkste onderscheid dat Freud maakt binnen het menselijk brein is dat van: ‘id’, ‘ego’ en ‘superego’. Het ‘id’ is hierbij een onderbewust mechanisme dat op twee soorten energie werkt: 1. Eros, de seksuele energie, en 2. Tanatos, de woede. Het ‘ego’ probeert deze twee energieën in bedwang te houden. Hierdoor functioneren veel mensen in hun dagelijks leven normaal. Als het ‘egomechanisme’ zijn werk echter niet goed doet, kan het ‘id’ aan de macht komen…

Dit gebeurt onder andere tijdens de slaap. Dromen werden door Freud dan ook gezien als een belangrijke informatiebron voor onderliggende menselijke behoeftes. Gelukkig is het ‘ego’ vaak erg sterk. Zo sterk zelfs, dat veel mensen niet voor hun gedachtes uitkomen. Dit komt door weerstands- en verdringingsmechanismen. Deze mechanismen doen nuttig werk, als zij in normale mate voorkomen.

Het ‘superego’ is ten slotte het beeld dat mensen hebben van hun ideale zelf. Hierin liggen de normen en waarden besloten die door de omgeving zijn mee gegeven. Het ‘superego’ is de grote tegenstander van het ‘id’ en is gericht tegen de seksuele en agressieve energie. Het ‘ego’ bemiddelt tussen het id en superego.

Toen de theorieën van Freud net uitkwamen, werden ze erg letterlijk opgevat. Na een aantal jaren van kritiek (vooral op het punt van de aantoonbaarheid), zei Freud dat zijn theorie symbolisch was bedoeld. Tegenwoordig worden zijn theorieën op moderne manieren gebruikt, met enkele aanpassingen van invloeden zoals sociale inzichten. Sommige van zijn ideeën worden in hun geheel niet meer gebruikt, zoals die over dromen. Toch is de symbolische waarde van de onbewuste processen en weerstandsmechanismen nog altijd populair bij een deel van de psychotherapeutische gemeenschap.