Max Planck (1858-1949)

Max Planck, 1858-1949

Max Planck was een Duitse natuurkundige. In 1918 ontving hij de Nobelprijs voor de Natuurkunde. Planck studeerde in München en Berlijn. Hij promoveerde er in 1879 met een proefschrift over de tweede wet van de thermodynamica. Na een periode waarin hij onder andere les gaf in München en Kiel, kreeg hij een aanstelling als professor in de theoretische natuurkunde aan de Friedrich-Wilhelms-Universität in Berlijn als opvolger van Kirchhoff. In 1913 werd hij Rector van de Universiteit van Berlijn.

Zijn onderzoek bracht Planck er in 1900 toe de klassieke Newtoniaanse principes te verwerpen en een heel nieuw principe te introduceren om het probleem van de zwarte straler op te lossen. Hij publiceerde zijn bevindingen in het toonaangevende natuurkundetijdschrift Annalen der Physik met als titel “Zur Theorie des Gesetzes der Energie-Verteilung im Normal-Spektrum”. Zijn ontdekking wordt door velen gezien als het begin van de kwantumfysica. Het ironische is dat Planck allerminst gecharmeerd was van het latere succes van ‘zijn’ kwantumtheorie. Vooral de statistische principes en de daarmee samenhangende onzekerheden bevielen hem niet. Bij zijn overlijden was de kwantumtheorie de meest uitgeteste natuurkundige theorie ooit, en iedere test bewees keer op keer de geldigheid van haar grondvesten en uitgangspunten.

Max Planck was volgens velen de meest gerespecteerde Duitse wetenschapper van zijn tijd. Na de uitvaardiging van de anti-Joodse rassenwetten in nazi-Duitsland in 1935, verwachtten andere geleerden dan ook dat hij openlijk daartegen in verzet zou komen ter verdediging van de Duitse wetenschap. Tot grote teleurstelling van zijn collega’s, waaronder Einstein, liet hij geen publiek protest horen, hoewel hij Adolf Hitler er wel persoonlijk op aansprak – overigens zonder resultaat. In de oorlog werd Planck getroffen door persoonlijk leed. Zijn geliefde zoon Erwin Planck werd lid van het Duitse verzet en deed mee aan de aanslag op Hitler op 20 juli 1944. Hij werd gevangengenomen, beschuldigd van verraad, en – ondanks een smeekbede van Planck aan Hitler – door de Gestapo terechtgesteld.
Max Planck overleed in 1947 te Göttingen op 89-jarige leeftijd. Op zijn grafsteen staat de waarde van de constante van Planck (h) gebeiteld: 6,626 × 10−27 per seconde.

 

Standbeeld van Max Planck in Berlijn